علي بن حسين انصارى شيرازى
444
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
صاحب مخزن الادويه مىنويسد : ورشان بفتح واو و سكون را و فتح شين بتركى الافاخته نامند و آن از جنس كبوتر صحرائيست و از آن بزرگتر و از دراج كوچكتر و مايل بسياهى و مطوق ورق الخوخ برگ شفتالو چون بر بدن طلا كنند قطع بوى نوره بكند و اگر آب آن را در گوش چكانند كرم گوش را بكشد و چون بر ناف ضماد كنند كرم اندرون بكشد ورق الطرفا برگ گزيابس و قابض بود و چون بپزند و بر سپرز نهند يا آب آن بر وى ريزند نافع بود و مقوى لثه مسترخى بود ورق الدلب برگ چنار نيكوترين آن تازه بود و طبيعت آن گرم و خشك بود ورمهاى گرم كه در زانو بود نافع بود ضماد كردن و چون بكوبند نيك و بر ريشهاى تر افشانند خشك گرداند و سوختگى آتش را نافع بود و وى بد بود به حلق و بينى و چشم و گوش و از خواص وى آنست كه خفاش از بوى وى بميرد ورق الغرب برگ پده چون بكوبند و بر جراحت پاشند گوشت بروياند و آب وى چون بياشامند كسى كه علق خورده باشد به زودى از حلق بيرون آورد ورق الكرم برگ رز چون بكوبند نيكو و بر سر ضماد كنند صداعى كه از گرمى بود ساكن گرداند و ضماد كردن بارامك بر تهيگاه قطع اسهال بكند و خائيدن وى مقوى لثه مسترخى بود ورق السرو نيكوترين آن بود كه از سرو كهن گيرند و طبيعت آن معتدل بود در وسط گرمى و سردى و گويند گرم و خشك بود و قابض محكم بىلذع ورق الاجاص برگ آلوى سياه چون با شراب بپزند و بدان غرغره كنند قطع سيلان مواد از ملازه كند و حلق و چون مضمضه كنند منع سيلان مواد از لثه بكند ورق العليق صفت آن در عليق گفته شد ورق البلوط سرد و قابض بود و اندك تجفيف داشته باشد چون بكوبند و بر جراحت پاشند گوشت بروياند و به حال صحت آورد و